EDUKACJA POD LUPĄ 2018-03-27T05:41:36+00:00

Edukacja pod lupą

Zapraszamy do dyskusji o polityce edukacyjnej i praktyce szkolnej w oparciu o wyniki badań naukowych. Jedynym z celów Evidence Institute jest promowanie dyskusji, w której emocje i subiektywne poglądy zastępuje otwarta dyskusja w oparciu o wyniki rzetelnych badań czy dane statystyczne. W tym miejscu będą ukazywać się zarówno krótkie informacje o nowych wynikach badań w Polsce i zagranicą jak i głębsze analizy wybranych problemów. Artykuły ukazywać się będą równolegle na stronach Evidence Institute oraz w Głosie Nauczycielskim. Zachęcamy do czytania i dyskusji!

Wstęp

O SZKOLE BEZ (ZBĘDNYCH) EMOCJI

Edukacja to trudne pole zarówno dla polityki, jak i praktyki. Po pierwsze, każdy kiedyś do szkoły chodził i nawet jeśli było to kilkadziesiąt lat temu, to wielu obywateli ma wyrobione zdanie, jak szkoła powinna wyglądać, nawet jeśli edukacja przez te lata bardzo się zmieniła. Co więcej, z funkcjonowaniem szkół związane jest życie wielu osób – nie tylko uczniów i nauczycieli, ale i rodziców, urzędników, przedsiębiorców czy wykładowców uczelni wyższych. Oprócz uczniów i nauczycieli każda z tych grup rzadko ma możliwość dokładniejszego przyjrzenia się pracy szkoły „od wewnątrz” i ich poglądy nie zawsze tworzone są na podstawie sprawdzonych informacji o tym, jak szkoły funkcjonują i na jakie potrzeby rzeczywiście odpowiadają. Często mamy do czynienia z opiniami, które odbiegają od tego, co we współczesnej szkole się dzieje. Nierzadko opierają się na sentymencie za „starymi” czasami i własnych wspomnieniach z młodości.

Druga ważna przeszkoda to trudność w określeniu celów kształcenia. Niemal każdy widzi cele szkoły inaczej, co nie powinno dziwić. Szkoła z jednej strony zajmuje kluczowe miejsce w rozwoju młodych ludzi, więc musi odpowiadać na bardzo szeroki wachlarz potrzeb, a z drugiej strony w społeczeństwie pluralistycznym naturalne jest, że poglądów na to, jakie są cele kształcenia, będzie bardzo wiele. Określenie celów kształcenia jest też trudne ze względu na dynamicznie zmieniające się potrzeby społeczeństwa i gospodarki. Trudno przewidzieć, jakie specyficzne umiejętności będą istotne za 20 lat, a taka jest perspektywa czasowa nauczyciela, który staje przed wyborem, jak wspierać rozwój małego człowieka. Stąd koncepcja uczenia się przez całe życie i rozwijania kluczowych kompetencji, które mogą stanowić uniwersalną podstawę dalszej edukacji i funkcjonowania we współczesnym świecie. Nie można więc oczekiwać, że dyskusja nad tym, jakie cele powinny sobie stawiać szkoły kiedykolwiek się zakończy.

Po trzecie, trudno jest określić i zmierzyć efekty kształcenia. Inaczej niż w przedsiębiorstwie, gdzie liczy się łatwo mierzalny zysk czy pozycja rynkowa, w szkole trudno jest określić, czy praca zakończyła się sukcesem, czy porażką. Nawet jeśli zgodzimy się, jakie cele powinna osiągnąć szkoła i kończący ją młodzi ludzie, to trudno nam je ściśle zdefiniować i zmierzyć. Co znaczy bowiem, że dobrze wychowujemy? Choć wszyscy zgadzamy się, że szkoła powinna nie tylko „uczyć”, ale i „wychowywać”, to już trudniej zgodzić się, jak zdefiniować te terminy, a jeszcze trudniej zmierzyć związane z nimi efekty. Sprawa z pozoru wygląda prościej z definicją i pomiarem kompetencji. Można uznać, że potrafimy oceniać nawet bardzo złożone umiejętności językowe czy matematyczne, trudniej jest jednak zdefiniować i ocenić takie kompetencje jak umiejętność pracy w grupie czy kreatywność.

Z powyższych względów dyskusje o edukacji zawsze będą opierać się na przekonaniach, które czasem trudno jest podeprzeć lub podważyć wynikami badań. Same badania edukacyjne przez wiele lat zdominowane były przez dyskusje filozoficzne, historyczne czy wręcz światopoglądowe niż badania empiryczne. W ostatnich latach jednak dokonano olbrzymiego postępu zarówno pod względem możliwości pomiaru kompetencji uczniów, a więc ważnych efektów kształcenia, jak i pod względem rozwoju metod analitycznych dających lepszy obraz zależności przyczynowo-skutkowych między tym, co się w szkole dzieje, a efektami kształcenia właśnie.

Zapraszam do dyskusji, która zbliży nas do „evidence-based policy making”, czyli polityki publicznej prowadzonej na podstawie wyników badań, a nie na poglądach. Mam nadzieję, że taka dyskusja oddali nas od polityki edukacyjnej, która wymusza ciągłe reformy tylko po to, aby zaspokoić potrzeby grup interesu czy zmienne poglądy polityków. Na łamach Głosu Nauczycielskiego będę regularnie przedstawiał wybraną ważną dla edukacji kwestię i odnoszące się do niej wyniki badań. Zapraszam do przesyłania własnych opinii i sugestii tematów, jakie powinniśmy poruszyć. Artykuły, bezpośrednie linki i dodatkowe materiały dostępne będą także na stronach www.evidenceinstitute.pl. Zapraszam do lektury i do dyskusji opartej na wynikach badań! Cykl zaczynamy przedstawieniem osiągnięć polskiej edukacji, która w świetle badań ma co najmniej tyle samo sukcesów, ile wyzwań.

Maciej Jakubowski

Artykuły z serii EDUKACJA POD LUPĄ

GDZIE JEST POLSKA SZKOŁA?

CZY KOMPUTERY W SZKOLE
PRZYNOSZĄ KORZYŚCI?

EMOCJE W SZKOLE

MŁODZI NAUCZYCIELE W EUROPIE
I NA ŚWIECIE

MŁODZI NAUCZYCIELE W EUROPIE
I NA ŚWIECIE – część 2

TRUDNE WARUNKI, DOBRE EFEKTY

MAGIA W POLSKIEJ SZKOLE

O UCZNIOWSKIEJ WYTRWAŁOŚCI

KULEJĄCA NAUKA JĘZYKÓW

GIMNAZJA POMAGAJĄ

JAK PRACOWAĆ Z UCZNIEM Z ADHD?

PRZECIĘTNIE SZCZĘŚLIWI

OD DIAGNOZY DO SUKCESU