Ranking 2017 2017-05-22T10:40:43+00:00

Wyniki rankingu 2017

Samorządy w Polsce działają w różnych uwarunkowaniach. Zupełnie inna jest struktura dochodów i zadania miast w porównaniu do gmin wiejskich. Inne są też wyzwania edukacyjne na wsi i w mieście. W większych jednostkach samorządowych wyzwanie stanowi zarządzanie siecią placówek oświatowych i stworzenie dogodnych warunków nauczania dla większej liczby uczniów. W mniejszych gminach wyzwaniem jest niewielka liczba uczniów, zapewnienie zajęć dodatkowych, wyposażenie mniejszych szkół czy też organizacja dowozu. Otoczenie społeczne, zasoby kulturowe i ekonomiczne szkół są odmienne na wsi i w mieście. Z tego względu porównania jakości edukacji między jednostkami samorządu terytorialnego mają sens jedynie między gminami podobnej wielkości. Poniżej prezentujemy wyniki osobno dla gmin z mniej niż 20 tys. mieszkańców, dla gmin o wielkości od 20 do 100 tys. mieszkańców oraz dla miast z liczbą ludności przekraczającą 100 tys.

Samorządy podobnej wielkości mogą funkcjonować w odmiennym środowisku społeczno-ekonomicznym, a uczniowie ze szkół na ich terenach mogą mieć różny dostęp do zasobów kultury. Gminy, w których bezrobocie jest niskie a dochody ludności wysokie, to też zazwyczaj gminy, gdzie rodzice uczniów częściej posiadają wyższe wykształcenie, czy też silniej wspierają edukację swoich dzieci. W gminach takich łatwiej uzyskać wysokie wyniki egzaminów zewnętrznych, a rodziców nie trzeba zachęcać do posyłania dzieci do przedszkoli. Dlatego w każdej kategorii wielkości gmin prezentujemy osobno wyniki dla samorządów o stopie bezrobocia wyższej niż przeciętna oraz niższych niż średnia dochodach własnych w przeliczeniu na mieszkańca. To samorządy, które potrafią zadbać o wysoką dostępność i jakość edukacji, pomimo relatywnie trudniejszych warunków.

Najlepsze gminy poniżej 20 tys. mieszkańców

Najmniejsze gminy w Polsce to zarówno liderzy jak i outsiderzy naszego rankingu. Pokazuje to, że w niewielkiej gminie, gdzie zazwyczaj jest jedno gimnazjum i jedna większa lub kilka małych szkół podstawowych, można osiągnąć sukces edukacyjny, o ile współpraca między władzami gminy i szkołą układa się dobrze, a w szkole pracuje grupa oddanych pedagogów. Takie są z pewnością gminy-liderzy naszego rankingu. Świetnie wykorzystują to, że pracują z małą grupą uczniów i mają łatwiejszy kontakt z rodzicami. W samorządach tych problemy rozwiązuje się wspólnie, widząc w szkołach najważniejsze miejsce lokalnej aktywności. Z drugiej strony, w wielu małych gminach, często brakuje motywacji lub pomysłu jak podnosić jakość nauczania. Brakuje liderów lub woli przełamania lokalnych konfliktów. Te właśnie gminy zajmują ostatnie miejsca w prezentowanym rankingu.

Wśród trzech pierwszych gmin w tej kategorii mamy dwa podwarszawskie samorządy: Podkowę Leśną oraz Michałowice, a także niewielką gminę wiejską Świdnica z województwa lubuskiego. Gminy te mają różną charakterystykę i nieco odmienne są też ich mocne i słabe strony w oświacie. Czołowe miejsca w rankingu zawdzięczają jednak wysokim wynikom w każdej ze składowych rankingu. W gminach tych podobnie wysoka jest dostępność edukacji przedszkolnej, bardzo dobre są wyniki sprawdzianu szóstoklasistów, niewielkie jest zróżnicowanie wyników egzaminów zewnętrznych w szkole podstawowej i gimnazjum, a postępy gimnazjalistów są ponadprzeciętne. Te trzy gminy to także liderzy rankingu ogólnopolskiego, w którym porównaliśmy wszystkie samorządy prowadzące przedszkola, szkoły podstawowe oraz gimnazja w Polsce. Liczby w poniższej tabeli oznaczają pozycję w ogólnym rankingu oraz miejsce w poszczególnych składowych (dobry start, nierówności, postęp) w porównaniu do gmin o podobnej wielkości w całej Polsce.

Samorząd Ranking 2017 Dobry Start Nierówności Postęp
Podkowa Leśna 1 2 8 27
Michałowice 2 12 19 38
Świdnica 3 84 41 18

Najlepsze gminy poniżej 20 tys. mieszkańców z ponadprzeciętnym bezrobociem i dochodami poniżej średniej

Wiele małych gmin w Polsce boryka się z bezrobociem, a ich dochody własne są niższe niż średnia krajowa. Ogranicza to możliwości finansowania edukacji, a przed nauczycielami stawia większe wyzwania. Można jednak wskazać w grupie małych gmin, gdzie bezrobocie jest powyżej przeciętnej a dochody niższe niż średnia, takie samorządy, w których dostępność edukacji przedszkolnej i osiągnięcia uczniów budzą respekt. Poniżej wskazano trzy takie gminy. Choć niewielkie i mało zamożne, pokazują, że także w wymagających warunkach można zadbać o wysoką jakość edukacji.

Samorząd Ranking 2017 Dobry Start Nierówności Postęp
Tczów 1 362 135 3
Czarnocin 2 72 445 4
Besko 3 11 80 91

Najlepsze gminy powyżej 20 tys. i poniżej 100 tys. mieszkańców

W tych gminach wyzwania są już inne. Sieć szkolna jest znacznie większa a współpraca z mieszkańcami nie może ograniczać się do bezpośrednich spotkań. W tej kategorii mamy dwie gminy podwarszawskie: Lesznowola i Piaseczno, a także gminę Zielonki z województwa małopolskiego.

Samorząd Ranking 2017 Dobry Start Nierówności Postęp
Lesznowola 1 26 39 46
Zielonki 2 166 30 88
Piaseczno 3 171 178 118

Ranking dla gmin od 20 do 100 tys. mieszkańców z niskimi dochodami i wysokim bezrobociem

Wśród gmin średniej wielkości jest także sporo miejscowości borykających się z bezrobociem oraz niskimi dochodami. Wśród takich gmin liderami jakości edukacji są gmina Trzebownisko, Świdnik oraz Andrychów.

Samorząd Ranking 2017 Dobry Start Nierówności Postęp
Trzebownisko 1 141 477 193
Świdnik 2 23 126 1600
Andrychów 3 413 697 107

Najlepsze miasta powyżej 100 tys. mieszkańców

Duże miasta stoją przed największymi wyzwaniami pod względem organizacji i zarządzania oświatą. Tu liczy się przede wszystkim dobra strategia, efektywne wydatkowanie pieniędzy oraz tworzenie systemu zapewniania jakości kształcenia na większą skalę. W tej kategorii liderem jest Rzeszów – miasto, które wygrało także ranking Evidence Institute w 2014 roku. Drugie miejsce zajęło Opole, które w 2014 roku zajęło miejsce trzecie. W 2017 roku w naszym rankingu na trzecim miejscu uplasował się Kraków.

Samorząd Ranking 2017 Dobry Start Nierówności Postęp
Rzeszów 1 289 402 373
Opole 2 456 403 403
Kraków 3 1083 196 359

Ranking dla miast pow. 100 tys. mieszkańców z wyższym niż średnia bezrobociem i niższymi niż przeciętna dochodami

Duże miasta w Polsce różnią się pod względem sytuacji społeczno-ekonomicznej. W dużych miastach wyzwania organizacyjne są znaczne a wydatki na edukację muszą konkurować np. z ważnymi wydatkami inwestycyjnymi. Z tego względu warto jest wyróżnić duże miasta, które osiągają świetne wyniki w edukacji, a gdzie bezrobocie jest nieco wyższe a dochody własne niższe niż przeciętna. W tej kategorii pierwsze miejsce także należy do Rzeszowa, co pokazuje, że mądra polityka edukacyjna i wsparcie dla oświaty mogą przynieść świetne efekty, nawet w bardziej wymagających warunkach. Drugie miejsce zajmuje Lublin a trzecie Kielce – obydwa miasta znane z dbałości o oświatę.

Samorząd Ranking 2017 Dobry Start Nierówności Postęp
Rzeszów 1 289 402 373
Lublin 2 630 605 599
Kielce 3 606 1198 678